Undang-undang

Bab 1 – Pengenalan

Pernahkah Anda Mengalami Situasi Berikut?

Bayangkan situasi-situasi ini.

Anda telah meminjamkan RM30,000 kepada seorang rakan. Apabila tiba masanya untuk membayar semula, pelbagai alasan diberikan. Panggilan telefon tidak dijawab dan mesej WhatsApp hanya dibaca tanpa sebarang balasan.

Atau anda telah membayar deposit untuk mengubah suai rumah. Kontraktor menghilangkan diri sebelum kerja disiapkan.

Mungkin juga anda telah membeli sebuah kereta terpakai. Selepas beberapa hari digunakan, anda mendapati kereta tersebut mengalami kerosakan serius yang tidak pernah dimaklumkan oleh penjual.

Dalam keadaan seperti ini, ramai orang akan bertanya:

“Bolehkah saya saman?”

Jawapannya ialah ya, sekiranya undang-undang memberikan hak kepada anda untuk berbuat demikian.

Mahkamah merupakan tempat untuk menyelesaikan pertikaian secara sah mengikut undang-undang. Namun begitu, tidak semua masalah perlu dibawa ke mahkamah. Dalam banyak keadaan, pertikaian boleh diselesaikan melalui rundingan atau penyelesaian bersama tanpa perlu melalui proses perbicaraan yang panjang.

Buku ini akan membantu anda memahami bila tindakan mahkamah sesuai diambil dan bagaimana proses tersebut berjalan.

Apakah Itu Tuntutan Sivil?

Secara mudah, tuntutan sivil ialah tindakan undang-undang yang difailkan oleh seseorang atau sesebuah syarikat terhadap pihak lain bagi mendapatkan sesuatu hak atau remedi.

Kebiasaannya, tuntutan sivil bertujuan untuk mendapatkan:

pampasan wang;
pemulangan harta;
pelaksanaan sesuatu kontrak;
perintah supaya seseorang melakukan atau menghentikan sesuatu perbuatan; atau
pengisytiharan mengenai hak seseorang.

Dalam kebanyakan kes, mahkamah akan memberikan pampasan kewangan jika pihak yang menuntut berjaya membuktikan tuntutannya.

Apakah Perbezaan Kes Sivil dan Kes Jenayah?

Ramai orang menyangka semua kes mahkamah adalah sama. Hakikatnya, terdapat perbezaan yang besar.

Kes jenayah melibatkan kesalahan terhadap undang-undang seperti mencuri, merompak, menipu, merogol atau menyebabkan kematian. Pendakwaan biasanya dijalankan oleh pihak pendakwa raya bagi pihak kerajaan. Jika disabitkan, hukuman boleh berupa denda, penjara atau kedua-duanya.

Kes sivil pula melibatkan pertikaian antara individu, syarikat atau organisasi. Tujuan utamanya ialah menentukan hak pihak-pihak yang bertikai dan memberikan remedi yang sesuai, lazimnya dalam bentuk pampasan atau perintah mahkamah.

Sebagai contoh:

Kontraktor gagal menyiapkan rumah.
Penyewa tidak membayar sewa.
Pembeli gagal melunaskan harga jualan.
Hutang tidak dibayar.
Berlaku pelanggaran kontrak.
Berlaku fitnah yang menyebabkan kerugian.

Semua contoh ini lazimnya merupakan perkara sivil.

Bilakah Anda Boleh Menyaman Seseorang?

Anda tidak boleh menyaman seseorang hanya kerana berasa marah atau tidak puas hati.

Untuk memfailkan tuntutan, biasanya perlu ada asas undang-undang yang jelas. Antaranya:

berlaku pelanggaran kontrak;
hutang tidak dibayar;
kerosakan harta benda;
kecuaian yang menyebabkan kerugian;
fitnah;
pencerobohan tanah;
gangguan terhadap hak milik; atau
pelanggaran hak yang diiktiraf oleh undang-undang.

Setiap tuntutan mempunyai syarat-syarat yang perlu dibuktikan. Jika syarat tersebut gagal dibuktikan, tuntutan mungkin akan ditolak walaupun anda merasakan anda berada di pihak yang benar.

Siapa Yang Boleh Menyaman?

Secara umumnya:

individu;
syarikat;
perkongsian;
pertubuhan yang mempunyai kedudukan undang-undang; dan
wakil yang diberi kuasa mengikut undang-undang.

Begitu juga, pihak yang disaman boleh terdiri daripada individu, syarikat atau mana-mana pihak yang bertanggungjawab terhadap kerugian yang dialami.

Adakah Semua Pertikaian Perlu Dibawa ke Mahkamah?

Jawapannya ialah tidak.

Mahkamah biasanya menjadi pilihan terakhir.

Sebelum memfailkan saman, pertimbangkan beberapa perkara berikut:

Adakah masalah boleh diselesaikan melalui perbincangan?
Adakah pihak satu lagi bersedia membayar secara ansuran?
Adakah mediasi boleh membantu?
Adakah kos menyaman lebih tinggi daripada jumlah yang ingin dituntut?
Jika anda menang, adakah pihak tersebut mampu membayar?

Ramai yang terlalu menumpukan kepada peluang untuk menang, tetapi terlupa memikirkan sama ada penghakiman itu benar-benar boleh dikuatkuasakan.

Berapa Lama Sesuatu Kes Akan Mengambil Masa?

Tiada jawapan yang sama untuk semua kes.

Tempoh bergantung kepada pelbagai faktor seperti:

kerumitan isu;
bilangan saksi;
jumlah dokumen;
sama ada pihak-pihak memberikan kerjasama;
jadual mahkamah; dan
sama ada terdapat rayuan.

Sesetengah kes boleh diselesaikan dalam beberapa bulan, manakala kes yang lebih kompleks mungkin mengambil masa beberapa tahun.

Adakah Anda Memerlukan Peguam?

Undang-undang Malaysia membenarkan seseorang mewakili dirinya sendiri dalam keadaan tertentu.

Walau bagaimanapun, proses mahkamah mempunyai banyak peraturan dan prosedur. Kesilapan kecil seperti memfailkan dokumen yang salah, gagal mematuhi arahan mahkamah atau terlepas tempoh masa boleh memberi kesan besar kepada sesuatu kes.

Oleh itu, bagi kes yang melibatkan jumlah tuntutan yang besar atau isu undang-undang yang rumit, mendapatkan khidmat peguam lazimnya merupakan pilihan yang lebih selamat.

Mitos Yang Selalu Dipercayai

Mitos 1: “Kalau saya benar, saya pasti menang.”

Tidak semestinya. Mahkamah membuat keputusan berdasarkan bukti yang dikemukakan, bukan semata-mata berdasarkan dakwaan.

Mitos 2: “Rakaman WhatsApp sahaja sudah cukup.”

Tidak semestinya. Nilai sesuatu bukti bergantung kepada fakta kes dan cara bukti itu dikemukakan.

Mitos 3: “Kalau saya menang, saya terus dapat duit.”

Belum tentu. Jika pihak yang kalah enggan atau tidak mampu membayar, anda mungkin perlu mengambil langkah penguatkuasaan penghakiman.

Mitos 4: “Semua kes mesti melalui perbicaraan.”

Tidak benar. Banyak kes diselesaikan melalui rundingan atau persetujuan sebelum perbicaraan bermula.